Nog geen recessie in 2020

Zeeland Business Finance Executive Diner 2020

Hoe staat de Zeeuwse economie ervoor? Daarover discussieerde een select gezelschap van deskundigen tijdens het Finance Executive Diner op donderdag 23 januari in Restaurant Mezger in Domburg.

Er speelt momenteel wel heel erg veel, zo brengt gespreksleider Bert van Leerdam ter sprake. De Brexit, handelsoorlog, stikstofcrisis en tal van beroepsgroepen gaan op de barricades. Zijn dit signalen van een aanstaande recessie? Hierover zijn de deskundigen het eens: nee. Er komt op termijn wellicht een recessie aan, maar niet dit jaar en niet vanwege deze ontwikkelingen.

Personeelstekort
Welke ontwikkelingen zijn dan wel van invloed op onze economie? Het personeelstekort wellicht? Hierover zijn de meningen verdeeld. De gemene deler is dat dit sector-gebonden is. “In de leisure is het zeker een probleem. Hier zie je dat bedrijven soms moeten sluiten door personeelstekort”, weet Joanne de Pree, Sr. Relatiemanager bij ABN Amro. Volgens Toine Witters van het UWV zijn er nog wel kandidaten. “De werkloosheidscijfers zijn bijzonder laag, maar er staan nog steeds mensen aan de zijlijn. Daar moeten ondernemers creatiever mee omgaan. Kijken naar mogelijkheden en meer doen om personeel aan zich te binden. En dan gaat het niet alleen om salaris, maar zeker ook om sfeer.”

Kansen
Toine ziet de werkgelegenheid in 2020 toenemen, terwijl het aantal werkzoekenden stabiliseert. Zijn er ook kansen, om het probleem toch (deels) het hoofd te kunnen bieden? “Employer branding”, oppert Tim van den Berg van Zeeland Business. “Bedrijven kunnen nog veel beter laten zien waarin ze onderscheidend zijn ten opzichte van de rest.” Ook Hanco Matthijsse van WEA Zeeland ziet een oplossing. “Automatisering en digitalisering. Hier moeten we niet bang voor, maar blij mee zijn. Je hebt immers minder mensen nodig.”

Randvoorwaarden
Langzaam verbreedt de discussie zich naar de randvoorwaarden voor personeel. In Zeeland ontbreekt het bijvoorbeeld aan gerichte opleidingen voor functies waar veel vacatures in zijn. Werktuigbouwkunde bijvoorbeeld. Ook goede voorzieningen, zoals openbaar vervoer, spelen een rol. Bovendien vestigen bedrijven zich het liefst op een plek die goed bereikbaar is en waar personeel te vinden is. Het lijkt een vicieuze cirkel, een typisch geval van kip en ei. Maar gelukkig zijn er ook positieve geluiden. “Medewerkers komen wel, als er echt iets interessants is. Kijk naar Amels, daar werkt 1.500 man.

Lage rentestanden
Van lage werkloosheidcijfers gaan we naar de lage rentestanden. Nicole Geensen, Kantoordirecteur van Van Landschot in Goes, stelt dat de lage rente een hoop economische activiteit teweeg brengt. “Veel van onze klanten hebben geïnvesteerd in projecten en beleggingen. Maar wat in 2020 wel een uitdaging wordt, is het vinden van goede beleggingsmogelijkheden die niet beursgenoteerd zijn, zoals Private Equity of Private Markets.” Collega bankier Micha Bijleveld van ING ziet ook investerings-effecten, maar niet in die mate waar de Europese bank op gehoopt had. “Met hun beleid willen ze dat we als banken zoveel mogelijk uitlenen. En dat willen wij ook, want geld op de rekening kost ons momenteel geld. Tegelijkertijd zitten we ook aan strikte regelgeving rondom maximale financieringen vast. Dat is een uitdaging. Maar die gaan we graag aan om ondernemers verder te helpen.”

Martin Janse van ABN Amro MeesPierson Zeeland brengt nog een ander aspect ter sprake. “Dat bedrijven niet en masse investeren, hangt ook samen met de burger, die het geld niet uitgeeft. De vergrijzing speelt hierin een rol. Ouderen sparen teveel, onder andere door onzekerheid over hun pensioen.”

Leegstand
En als we ons geld wel uitgeven, is het niet meer in de winkels in onze stad. Zie daar het probleem ‘leegstand’. Aan wie is het om dit op te lossen? “Het is pure marktwerking. Als er geen vraag naar is, is het aanbod blijkbaar overbodig”, stelt Frans Provoost van WEA Zuid-West. Waldy van de Walle, van Claassen, Moolenbeek & Partners, is het daar volledig mee eens. “Winkels in Zeeland moeten een andere bestemming krijgen. Ondernemers moeten zich meer gaan richten op funshopping, plezier, beleving.” Hans van Dienst van Groenewegen & Lukaart is het hiermee eens, maar zegt ook dat ondernemers het niet alleen kunnen. “Gemeenten moeten het wel faciliteren.” Hierin krijgt hij bijval van alle deskundigen.

Voortouw
Faciliteren is gewenst. Maar tot op welke hoogte? Kunnen ondernemers niet beter zelf het voortouw nemen bij grote economische beslissingen? Eerst wordt gesteld dat hier vaak een juridische basis aan ten grondslag ligt en dat ondernemers hiertoe niet onderlegd zijn. Maar Peter Joosse van Joosse Accountants vindt dat ondernemers wel degelijk een rol hebben: “Ondernemers kunnen wetgeving afdwingen. Het is dan aan de overheid om het (juridisch) mogelijk te maken.” Joanne beaamt dat: “Ik zou graag zien dat ondernemers het voortouw nemen. Zij hebben meer verstand van wat er speelt. Zij staan met de voeten in de klei en zien wat de markt doet.” Volgens Danny Molhoek van Schipper Accountants ligt de waarheid ergens in het midden. “Ondernemers moeten hun ideeën blijven aandragen, maar iemand moet onafhankelijk kunnen oordelen wat het beste is voor Zeeland. Dat is de overheid.” Een laatste kanttekening bij deze discussie is dat de overheid dan wel wat beter naar ondernemers moet luisteren en sneller moet reageren.

Maatschappelijke betrokkenheid
Tot nu toe hebben we het vooral over economische groei en ontwikkeling gehad. Maar de maatschappij vraagt steeds meer om maatschappelijke betrokkenheid. Hoe past dit in het plaatje? “Als bedrijf verlies je draagvlak, als je dat aspect niet in het oog houdt. Het is een randvoorwaarde geworden”, stelt Sander van Gelderen van Baker Tilly. Volgens de één is het echter een ‘moetje’, volgens de ander oprechte betrokkenheid. Hierover worden de deskundigen het niet eens.

Brexit
Eens zijn ze het wel over de Brexit: Zolang er geen duidelijkheid is, kun je er niks zinnigs over zeggen. Ze zien vooral nadelen, maar doen een dappere poging om eventuele kansen voor Zeeland te benoemen. René Ruisaard van Caps Nobel heeft er één: “Er komt straks meer regelgeving en administratie kijken bij export. Een fiscaal adviseur zou bedrijven daarbij kunnen begeleiden.”

Cybercriminaliteit
Begeleiding is ook nodig op het vlak van cybercriminaliteit. “Bedrijven moeten zich laten bijstaan door IT-dienstverleners. Zelf heb je er onvoldoende verstand van”, weet Waldy uit eigen ervaring. En wanneer gespreksleider Bert zijn voorkeur voor cashgeld blootgeeft, in verband met de (on)afhankelijkheid van digitale systemen, wordt er eerst wat lacherig gereageerd. “Maar als internetbankieren en betaalautomaten het een middagje niet doen, is dat wel een bedreiging”, bedenkt Hans zich. “En dan heb je het over een middag, stel je voor, een week”, geeft Frans ter overdenking mee.

En zo blijft er genoeg stof tot nadenken in 2020. Wat er werkelijk van komt? Zeeland Business volgt het op de voet. We houden je op de hoogte.

Redactie: Kim de Booij
Fotografie: Jan de Carpentier

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *